Pensioen: inkomen op je oude dag

Waaruit bestaat je pensioen als je straks stopt met werken? En hoe gaat ons pensioenstelsel de komende tijd veranderen?

Inkomen aan het eind van je werkzame leven heet pensioen. De meeste mensen denken bij pensioen aan ouderdomspensioen. Daar gaat ook verreweg het meeste geld in om. De term pensioen wordt ook wel gebruikt voor een inkomen als je partner overlijdt: nabestaandenpensioen. Wezenpensioen voor minderjarige kinderen is een bijzondere vorm van nabestaandenpensioen. De oudste vorm van pensioen is invaliditeitspensioen. Sommige pensioenregelingen kennen dat nog, naast ouderdoms- en nabestaandenpensioen.

Pensioenpijlers

Het pensioenstelsel in Nederland kent drie pijlers: het wettelijke deel (de AOW), het bovenwettelijke deel (het aanvullend pensioen) en ten derde individuele verzekeringen, lijfrentes en andere (spaar)potjes. De meeste mensen krijgen als ze met pensioen gaan uit alle drie pijlers een stukje inkomen, maar in welke mix kan enorm uiteenlopen. Voor bijna iedereen is het pensioeninkomen een stuk lager dan het loon of salaris uit een baan of de verdiensten als zelfstandige.

Pijler 1: AOW (wettelijk pensioen)

Een minimumuitkering van de Algemene Ouderdomswet (AOW) is het basispensioen. De AOW is een volksverzekering voor alle ingezetenen. Recht op een AOW-uitkering krijg je door in Nederland te wonen: 50 jaar voorafgaande aan de datum dat je AOW krijgt geeft recht op een volledige individuele minimum uitkering. Werkenden en andere niet AOW-gerechtigde belastingbetalers betalen voor de AOW’ers van nu. Dat heet omslagstelsel. De AOW is het staatspensioen en de eerste pijler van het pensioen.

Pijler 2: pensioen via de werkgever

Aanvullend op de AOW is een pensioenuitkering van een collectief geregelde pensioenvoorziening. Dat heeft niet iedereen, want er is geen wettelijke pensioenplicht. De tweede pijler staat daarom te boek als bovenwettelijk pensioen. Aanvullend pensioen vloeit voort uit de relatie tussen werkgever en werknemer: deelnemen aan de pensioenregeling is een belangrijke arbeidsvoorwaarde. Daarom noemt men pensioen ook wel uitgesteld loon. Daarover maken werkgevers en vakbonden afspraken in het cao-overleg. Per gewerkt jaar bouw je een klein stukje aanvullend pensioen op. De premie die je werkgever en jij nu afdragen wordt apart gezet voor later. Dat heet kapitaaldekking. Zo ‘spaar’ je je hele werkzame leven voor de tweede pijler van het pensioen, meer dan 40 jaar lang, als het goed is.

Pijler 3: individuele aanvullingen, lijfrentes en spaarpotten

Niet iedereen heeft een pensioen in de tweede pijler opgebouwd. Dan heb je geen aanvullend pensioen. Er zijn veel mensen die een laag aanvullend pensioen hebben, omdat ze een tijd werkten voor een werkgever zonder pensioenregeling. Of bij een werkgever met een slechte regeling, of omdat ze een periode werkloos waren, een tijd voor zichzelf werkten of omdat ze een stuk moeten afstaan aan hun ex-partner. Er zijn pensioengaten in alle soorten en maten. Wie op de oude dag meer te besteden wil hebben dan de minimale AOW-uitkering en eventueel een klein aanvullend pensioen, moet zorgen voor een individuele aanvulling. Dat kan via een pensioenverzekering, een (pensioen)spaarrekening, een eigen huis met afgeloste hypotheek of beleggingen. Sommige gepensioneerden blijven in deeltijd werken. Zo bouwen ze aan de derde pijler van het pensioen.

Afgeleid pensioen binnen de tweede pijler

Eigen pensioen of afgeleid pensioen?

Ouderdomspensioen is eigen pensioen. Het is een voorziening voor als je niet meer kunt werken wegens ouderdom. Nabestaandenpensioen is afgeleid pensioen, een inkomen voor de nabestaande partner en/of kind(eren) van degene die als werknemer pensioen opbouwde of pensioengerechtigd was. Daarom is het tweede pijler nabestaandenpensioen lager dan het eigen pensioen.

Pensioen van en naar je ex

Pensioen van je ex is een speciale vorm van afgeleid pensioen binnen de tweede pijler. Het ouderdomspensioen hoort tot het te verdelen vermogen bij echtscheiding. Dat vond de Hoge Raad al in 1981. Daarna zijn er wettelijke regels gekomen: de Wet verevening pensioenrechten uit 1995. Die heeft zijn langste tijd gehad en zal opgevolgd worden door de Wet pensioenverdeling bij scheiding 2022, waarvoor al een wetsontwerp is ingediend. Dat zal nog moeten worden aangepast aan het nieuwe pensioencontract. De wet uit 1995 zal voor echtscheidingen vóór ingangsdatum van de nieuwe wet blijven gelden. Uitleg over pensioen en echtscheiding, nu en straks, vind je op de pensioenverdelingspagina.

Pensioenakkoord tussen werkgevers, vakbonden en kabinet

Aanvullend pensioen, de tweede pijler, is een zaak van werkgevers en vakbonden die in de cao afspraken maken over pensioenregelingen. De AOW, het wettelijk pensioen van de eerste, is een zaak van den wetgever (regering en parlement). Maar beide pijlers hebben natuurlijk veel met elkaar te maken. Het stelsel dateert al sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw. Herijking was daarom nodig. Er is meer dan tien jaar onderhandeld tussen kabinet en sociale partners over nieuw pensioencontract. In 2019 is een Pensioenakkoord op hoofdlijnen bereikt:

  • De AOW-leeftijd stijgt minder snel dan het kabinet van plan was;
  • Bonden en werkgevers mogen afspraken maken over drie jaar eerder pensioen voor mensen in zware beroepen;
  • Er komt een nieuw pensioencontract om de tweede pijler toekomstbestendig te maken en de al ingegane pensioenen te kunnen verhogen als de prijzen stijgen (indexeren);
  • Iedereen moet pensioen kunnen opbouwen, ook werknemers met flex-contracten en zzp'ers;
  • Er komt een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers.

De afspraken uit 2019 zijn deels al omgezet in wetgeving voor de eerste pijler. Voor de tweede pijler bestaat overeenstemming in hoofdlijnen over de uitwerking van het nieuwe pensioencontract.

Handige links

Vergelijk je salaris

loading...

Loading...
<!-- 13436254/loonwijzer_ROS_Inarticle --> <div id="div-gpt-ad-loonwijzer_ros_inarticle";> <script> googletag.cmd.push(function() { googletag.display('div-gpt-ad-loonwijzer_ros_inarticle'); }); </script> </div>